جهاد از دیدگاه قرآن
جهاد یکی از مهم ترین وظایف و مسئولیت های فردی و
اجتماعی هر مسلمان است؛ به ویژه که کارکردهای متعدد
و آثار دنیوی و اخروی و مادی و معنوی بسیار بر آن بار
می شود؛زیرا اگر حتی جهاد به مفهوم نظامی آن تنها
معیارسنجش و داوری باشد به سبب آن که نمادی از
خلوص واخلاص مجاهد است،گامی بلند برای دست یابی
به همه مفهومعبودیت ربوبی است؛از این رو شهیدان تنها
یک بار مرگ راتجربه کرده و عوالم برزخی وغیر برزخی
را به سرعت طیمی کنند و همه ابعاد زمانی را پشت سر
می گذارند .
با این نگاه قرآنی نسبت به مقام مجاهدان و به ویژه
کسانی که به مقام شامخ و بلند شهادت دست می یابند،
می توان گفت که جهاد، یکی ازکوتاه ترین راه های
دست یابی به مقام عبودیت ربویی است؛
زیرادیگران، پس از سال هاریاضت و شب زنده داری
و مجاهدت های بسیار به همان مقامی می رسند که
شهیدان با مجاهدت وشهادت خویش می رسند.
از این روست که در آموزه های قرانی مقام
مجاهدان بسیار بلند دانسته شده و بسیاری از امور از
ایشان به گونه سلب شده است که از آن جمله می توان
به وجوب نماز شب و تهجد شبانه اشاره کرد که
از مجاهدان برداشته شده است. (مزمل آیه۲۰)
آیات و احادیث زیادی در مورد فضیلت این امر
مهم وجود دارد.
چند آیه قرآن کریم و حدیث رسول اکرم را متعلق به
فضیلت جهاد فی سبیل الله نقل است .
خداوند عالم در مورد فضیلت و برتری مجاهدین نسبت
به قاعدین(کسانیکه جهاد نمی کنند) میفرماید:
لاَّ یَسْتَوِی الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ غَیْرُ أُوْلِی الضَّرَرِ وَ الْمُجَاهِدُونَ
فِی سَبِیلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِینَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ
عَلَى الْقَاعِدِینَ دَرَجَةً وَکُلاًّ وَعَدَ اللّهُ الْحُسْنَى وَفَضَّلَ اللّهُ الْمُجَاهِدِینَ عَلَى
الْقَاعِدِینَ أَجْراً عَظِیما ( آیه 95 سوره نساء)
برابر نیستند مؤمنان خانه نشین غیر اهل ضرر، با آن مجاهدانی که
با مال و جان خود در راه خدا جهاد می کنند.
خداوند کسانی را که با مالو جان خود جهاد می کنند مرتبه بالای بر
خانه نشینان داده است.
و خداوند همه را وعده نیکو داده، و خداوند مجاهدان را بر نشستگان
(بدون عذر ) با دادن اجر فراوان و بزرگ برتری بخشیده است.
إِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ یُقَاتِلُونَ
فِی سَبِیلِ اللّهِ فَیَقْتُلُونَ وَیُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَیْهِ حَقّاً فِی التَّوْرَاةِ وَالإِنجِیلِ
وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَیْعِکُمُ الَّذِی بَایَعْتُم بِهِ
وَذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُالعظیم (آیه 111 سوره توبه)
همانا خداوند ازمؤمنان جانها ومالهایشان رابه این که بهشت برایشان
باشد، خریده است، همان کسانیکه در راه خدا می جنگند ومی کشند
و کشته می شوند. این به عنوان وعده حقی در تورات و انجیل وقرآن
به عهده اوست.
و چی کسی از خدا و عهد خویش وفادارتر است؟
پس به معامله ای که کرده اید شاد باشید. و این همان کامیابی بزرگ
است.
إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِهِ صَفّاً کَأَنَّهُم بُنیَانٌ مَّرْصُوصٌ
(آیه 4 سوره صف)
خداوند کسانى را دوست مى دارد که در راه او مبارزه مى کنند
گوئى دیوار سربی و آهنین اند.
فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِینَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِیرًا «الفرقان/52»
بنابر این از کافران اطاعت مکن، و بوسیله آن [= قرآن]
با آنان جهاد بزرگی بنما!
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ یرْتَابُوا وَ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ
وَأَنْفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ «الحجرات/15»
مؤمنان واقعی تنها کسانی هستند که به خدا و رسولش ایمان آوردهاند،
سپس هرگز شک و تردیدی به خود راه نداده و با اموال و جانهای
خود در راه خدا جهاد کردهاند؛ آنها راستگویانند.
وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیم «البقرة/244»
و در راه خدا، پیکار کنید! و بدانید خداوند، شنوا و داناست.
وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یرْزَقُونَ
«آل عمران/169»
(ای پیامبر!) هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند،
مردگانند! بلکه آنان زندهاند،ونزد پروردگارشان روزی داده میشوند.
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا لَقِیتُمُ الَّذِینَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّو هُمُ الْأَدْبَارَ
«الأنفال/15»
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که با انبوه کافران در میدان
نبرد روبه رو شوید، به آنها پشت نکنید (و فرار ننمایید)!
بررسي آيات جهاد و شهادت و شمارش آنها محتاج تحقيق مفصلي
است كه در فهرست منابع به برخي از منابع جهت مراجعه اشاره
مي شود.
با اين حال تعدادي از آيات پيرامون جهاد و شهادت و موضوعات
مرتبط با اين دو عنوان تقديم مي گردد.
1. آيات جهاد
الف) فلسفه و هدف جهاد
سوره هاي: نساء آيات 75 و 76، مائده آيات 33 و 34،
انفال، آيات 30 تا 38، انفال آيه 60،
انفال، آيات 72 تا 75،
توبه آيات 1 تا 19، حج آيه 39، بقره آيه 25،
بقره آيه 279، آل عمران آيات 13 تا 18، انفال آيه 39،
نور آيات 55 تا 57، الحديد آيات 25 تا 29.
ب) انگيزه هاي جهادگران
سوره توبه آيات 119 تا 121، حشر آيات 14تا 20،
صف آيه 11، تغابن آيات 16 تا 18.
ج) ارزش جهاد
سوره هاي: بقره آيه 218، آل عمران 195.
انفال آيات 72 تا 75، توبه آيات 111 و 112
بقره آيات 244 و 245، عاديات آيات 1 تا 5،
مائده آيات 54 تا 56.
د) آفات جهاد:
سوره هاي: بقره آيه 249.انفال آيه 47،
آل عمران آيات 154 و155
2. آيات شهادت
الف) شهادت زندگي جاويدان، (شهيد فناناپذير است)
سوره هاي: بقره آيه 154، آل عمران آيات 157 و
158 و 168 و 169 و 170 و 195،
سوره حج آيات 58 و 59.
ب) جايگاه بلند شهيدان
سوره هاي نساء آيات 69، 70، 77.
ج) فلسفه شهادت
سوره نساء آيات 95 تا 101.
د) شهادت طلبي مانع سلطه پذيري
سوره شعراء آيات 46 تا 51.
هـ) زمينه هاي استقبال از شهادت
سوره هاي: احزاب آيات 16 تا 27.
يس / آيات 26 تا 29 و محمد آيه 4.
و) روح شهيدان محرّك جهاد.
سوره يس آيات 26 تا 29.
